MAHSULOT YETKAZIB BERISH SHARTNOMALARIDA MAJBURIYATNI BAJARMASLIK UCHUN JAVOBGARLIKNI CHEKLASH VA UNDAN OZOD BO‘LISH ASOSLARI: NAZARIY-HUQUQIY VA QIYOSIY TAHLIL
Ключевые слова:
mahsulot yetkazib berish shartnomasi, majburiyatni bajarmaslik, fuqarolik-huquqiy javobgarlik, javobgarlikni cheklash, javobgarlikdan ozod qilish, fors-major, yengib bo‘lmas kuch, neustoyka, zararni qoplash, Vena Konvensiyasi (CISG), UNIDROIT Prinsiplari.Аннотация
Ushbu maqola bozor iqtisodiyoti sharoitida xo‘jalik yurituvchi subyektlar o‘rtasidagi eng muhim huquqiy vositalardan biri bo‘lgan mahsulot yetkazib berish shartnomalarida majburiyatlarni bajarmaslik uchun javobgarlik masalalariga bag‘ishlangan. Unda javobgarlikni cheklash va javobgarlikdan ozod bo‘lishning nazariy-huquqiy asoslari O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi normalari, sud amaliyoti va xalqaro huquqiy hujjatlar (xususan, BMTning Vena Konvensiyasi va UNIDROIT Prinsiplari) bilan qiyosiy tahlil qilinadi. Maqolada fors-major, shartnomaviy cheklovlar, neustoykaning zararlar bilan nisbati va kreditorning aybi kabi institutlarning amaliy ahamiyati ochib berilgan.
Библиографические ссылки
Alimova, D. (2019). Mahsulot yetkazib berish shartnomasida neustoyka va zararlarni undirish nisbati. TDYU Axborotnomasi, (3), 112-119.
Baratova, G. (2011). Tadbirkorlik subyektlari o‘rtasidagi shartnomalarda aybsiz javobgarlik masalalari. Huquq va Burch, (4), 22-25.
BMTning “Tovarlarni xalqaro oldi-sotdi shartnomalari to‘g‘risida”gi Konvensiyasi. (1980, 11-aprel).
Bonell, M. J. (2005). An International Restatement of Contract Law: The UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts. Ardsley, NY: Transnational Publishers.
Braginsky, M. I., & Vitryansky, V. V. (2005). Dogovornoe pravo. Kniga pervaya: Obshchie polojeniya. Moskva: Statut.
DLA Piper. (2023). Liability clauses: How can you manage your exposure? DLA Piper Publications.
G‘ulomov, S. S., & G‘ulomov, S. S. (2007). Fuqarolik huquqi. Darslik. Toshkent: Adolat.
Hesselink, M. W. (2009). The Concept of 'Force Majeure' in European Contract Law. European Review of Private Law, 17(2), 271-305.
ICC. (2020). ICC Force Majeure and Hardship Clauses. Paris: International Chamber of Commerce.
Karimov, I. A. (1995). O‘zbekiston iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish yo‘lida. Toshkent: O‘zbekiston.
Lookofsky, J. (2012). Understanding the CISG: A Compact Guide to the 1980 United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods. Kluwer Law International.
Mirziyoyev, Sh. M. (2021). Yangi O‘zbekiston strategiyasi. Toshkent: O‘zbekiston.
Otaxonov, F. X. (2014). Majburiyat huquqi: umumiy qoidalar. Darslik. Toshkent: TDYU nashriyoti.
O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksiga sharh: III qism (Majburiyat huquqi). (2006). Toshkent: Adolat.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Sudi Plenumining 2018-yil 19-maydagi “Xo‘jalik shartnomalarini tuzish, o‘zgartirish va bekor qilishni tartibga soluvchi fuqarolik qonunchiligi normalarini sud amaliyotida qo‘llashning ayrim masalalari to‘g‘risida”gi 17-sonli qarori. Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz).
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Xo‘jalik Sudi Plenumining 2007-yil 15-iyundagi “Majburiyatlarni bajarmaganlik yoki lozim darajada bajarmaganlik uchun mulkiy javobgarlik to‘g‘risidagi fuqarolik qonun hujjatlarini qo‘llashning ayrim masalalari haqida”gi 163-sonli qarori (Oliy Sudning 2018-yil 19-maydagi 17-sonli qarori bilan o‘zgartirilgan). Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz).
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 15-fevraldagi “Yengib bo‘lmaydigan kuchlar (fors-major) holatlarini tasdiqlash tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 63-sonli qarori. Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz).
O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik Kodeksi. (1995, 21-dekabr). Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz).
O‘zbekiston Respublikasining “Xo‘jalik yurituvchi subyektlar faoliyatining shartnomaviy-huquqiy bazasi to‘g‘risida”gi Qonuni. (1998, 29-avgust). Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz).
Qosimov, S. (2022). Fors-major holatlarining shartnomaviy majburiyatlarga ta’siri: milliy va xalqaro amaliyot. Huquq va Burch, (1), 30-34.
Rahimqulov, A. M. (2018). Xalqaro xususiy huquq. Darslik. Toshkent: TDYU.
Rakhmonqulov, H. R. (2010). Majburiyat huquqi (Umumiy qoidalar). Darslik. Toshkent: TDYU.
Ruzinazarov, Sh. N., & G‘ofurov, A. (2015). Tadbirkorlik faoliyatida shartnomaviy munosabatlarning huquqiy asoslari. O‘zbekiston qonunchiligi tahlili, (2), 45-51.
Saidov, A. X. (2012). Qiyosiy huquqshunoslik. Darslik. Toshkent: Adolat.
Schlechtriem, P., & Schwenzer, I. (Eds.). (2010). Commentary on the UN Convention on the International Sale of Goods (CISG) (3rd ed.). Oxford: Oxford University Press.
Sukhanov, E. A. (Ed.). (2011). Rossiyskoe grajdanskoe pravo: Uchebnik (v 2-x t.). Tom II: Obyazatelstvennoe pravo. Moskva: Statut.
Treitel, G. H. (2011). Frustration and Force Majeure. London: Sweet & Maxwell.
UNIDROIT. (2016). UNIDROITning Xalqaro tijorat shartnomalari prinsiplari. Rim: UNIDROIT.
Usmanova, M. M. (2020). Fuqarolik huquqi. Darslik. Toshkent: Adolat.
Zokirov, I. B. (2009). O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik huquqi: I qism. Darslik. Toshkent: Adolat.
Zweigert, K., & Kötz, H. (1998). An Introduction to Comparative Law (3rd ed.). Oxford: Clarendon Press.
